In het begin van de jaren 1910 droegen vrouwen nog steeds stijve korsetten die afkomstig waren uit de Belle Époque. De “S”-silhouet, met een naar voren projecterende borst en gebogen heupen, domineerde de garderobes al meer dan tien jaar. Toch, in enkele seizoenen, werden de lijnen soepeler, de stoffen vloeibaarder, en kreeg het vrouwelijke lichaam een ongekende bewegingsvrijheid.
Vooroorlogse spanningen en praktische silhouetten: wat de mode van de jaren 1910 te danken heeft aan het dagelijks leven
Analyses van de edwardiaanse mode concentreren zich vaak op de esthetiek van de jurken van Parijse modeontwerpers. Ze missen echter een meer aardse motor van verandering: de beperkingen van het dagelijks leven tussen 1910 en 1914.
Verder lezen : Ontdek de laatste mode- en accessoiretrends om je stijl te verfraaien
Zelfs vóór het uitbreken van de oorlog bekleedden vrouwen uit de middenklasse functies in postkantoren, warenhuizen en ateliers. Zich verplaatsen met de tram, een trap opgaan of typen met een stijve corset en een belemmerde rok was een fysieke prestatie. De mode volgde deze concrete behoefte.
De rokken werden iets korter, waardoor de enkel zichtbaar werd. De tailles werden hoger geplaatst onder de borst, waardoor de buik werd bevrijd. De beha begon het corset te vervangen bij actieve vrouwen, lang voordat de oorlog deze keuze systematisch maakte. Om de modetrends van de jaren 1910 te begrijpen, moet men zowel naar de dagelijkse gebaren als naar de Parijse modeshows kijken.
Ook interessant : De laatste mode trends die je niet mag missen om je garderobe op te frissen
Praktischheid ging vooraf aan esthetiek in de evolutie van de silhouetten. De modeontwerpers formaliseerden een beweging die vrouwen al uit noodzaak hadden ingezet.
Paul Poiret en Madeleine Vionnet: twee visies op het bevrijde lichaam in Parijs
<pHeeft u ooit opgemerkt dat de mode van de jaren 1910 systematisch wordt geassocieerd met twee namen? Paul Poiret en Madeleine Vionnet belichaamden twee complementaire benaderingen van de bevrijding van het vrouwelijke lichaam, beide geworteld in de Parijse haute couture.
Poiret en de rechtlijnige oosterse stijl
Paul Poiret verwijderde het corset uit zijn creaties vanaf het begin van het decennium. Hij verving de S-silhouet door een hoge, rechte lijn, geïnspireerd op Japanse kimono’s en oosterse kaftans. Zijn jurken vielen van de schouders, zonder te proberen de taille te accentueren.
Deze keuze was niet louter decoratief. De vloeibare stoffen van Poiret boden een bewegingsvrijheid die het corset verbood. De felle kleuren (oranje, turquoise, paars) en de florale motieven geïnspireerd door de Art nouveau staken af tegen de pastelkleuren van de Belle Époque.
Vionnet en de schuin gesneden stijl
Madeleine Vionnet werkte de stof op een andere manier. Haar schuin gesneden techniek volgde het lichaam zonder het te beperken. Waar Poiret drapeerde, sculptuurde Vionnet direct op een paspop, waardoor jurken ontstonden die de natuurlijke rondingen volgden.
Beide benaderingen deelden een principe: de kleding past zich aan het lichaam aan, niet andersom. Dit idee, vandaag de dag banaal, vertegenwoordigde een duidelijke breuk met de logica van het corset dat de silhouet hervormde.
Art nouveau, florale motieven en oosterse invloeden in de mode van 1910
De esthetiek van de jaren 1910 putte uit twee verschillende visuele bronnen die elkaar kruisten op de Parijse stoffen.
- De Art nouveau-motieven, met hun gestileerde guirlandes en organische lijnen geïnspireerd door de natuur, sierden de dagjurken. De plantaardige krommingen vervingen de strikte geometrieën van de vorige eeuw.
- De oosterse en antieke invloeden, teruggebracht door koloniale tentoonstellingen en de Russische Ballets, introduceerden borduursels, tulbanden en draperieën ontleend aan de Griekse oudheid of Azië.
- De Minoïsche florale motieven, voortgekomen uit de herontdekking van de Kretenzische kunst, inspireerden kort enkele versieringen, voordat ze plaats maakten voor de hoekige geometrieën van de Art déco aan het einde van het decennium.
Deze stylistische overgang, van de Art nouveau-krommingen naar de Art déco-hoeken, vond niet in één keer plaats. De jaren 1910 vormen een esthetische scharnier tussen twee belangrijke bewegingen. De Parijse collecties van vóór 1914 tonen stukken waarin beide invloeden op dezelfde kleding coëxisteren.
Oorlogsbreuk en versnelling van modeveranderingen
De Eerste Wereldoorlog heeft de trends van de jaren 1910 niet uit het niets gecreëerd. Ze heeft evoluties die al aan de gang waren versneld en keuzes die nog marginaal waren onomkeerbaar gemaakt.
Met de mannelijke mobilisatie bekleedden vrouwen functies in fabrieken, transport en openbare diensten. De rokken werden nog korter, tot boven de enkel, om te kunnen lopen en werken zonder belemmeringen. Zware stoffen (satijn, fluweel) maakten plaats voor lichtere en goedkopere materialen, aangezien textielbronnen werden gerantsoeneerd.
Het corset verdween praktisch uit de dagelijkse garderobe tijdens de oorlog. Vrouwen die de vrijheid van beweging hadden geproefd, keerden na 1918 niet meer terug. Deze omslag verklaart deels de snelheid waarmee de mode van de jaren 1920, met zijn rechte jurken en lage tailles, zich vestigde.
De mannenmode werd ook beïnvloed. De pakken werden eenvoudiger, militaire snits beïnvloedden de burgerjassen, en de uniformen standaardiseerden een bepaalde soberness die aanhield in de tussenoorlogse periode.
Erfgoed van de jaren 1910 in de hedendaagse stijl
Verschillende elementen die in de jaren 1910 zijn ontstaan, zijn nog steeds zichtbaar in de huidige mode. De schuin gesneden stijl van Vionnet wordt nog steeds gebruikt voor avondjurken. De empire tailles, gepopulariseerd door Poiret, verschijnen regelmatig terug in de prêt-à-porter collecties.
- Het principe van kleding die het lichaam volgt zonder het te beperken, geformuleerd in Parijs tussen 1910 en 1914, blijft de basis van modern kledingontwerp.
- De Art nouveau-motieven, met hun plantaardige krommingen, inspireren nog steeds de prints van seizoenscollecties.
- De afschaffing van het corset ten gunste van de beha heeft de lingerie voor de hele eeuw herdefinieerd.
De jaren 1910 hebben niet alleen mooie jurken geproduceerd voor de pagina’s van geschiedenisboeken. Ze hebben de basis gelegd voor een relatie met het lichaam en de kleding die de mode in Frankrijk en elders nog steeds structureert. Het decennium blijft een keerpunt, halverwege tussen de rigiditeit van de Belle Époque en de geclaimde vrijheid van de Roaring Twenties.